Geçen hafta bi öğrenci geldi. “Abi piyano mu öğreneyim gitar mı?” dedi.
“Piyano öğren” dedim. “Kesin kesin piyano.”
“Neden abi?” dedi. “Gitar daha kolay değil mi?”
Güldüm valla. “Kolay olabilir” dedim. “Ama piyano farklı. Piyano müziğin temeli işte.”
“Nasıl yani?” dedi. Çok çok meraklı.
“Uzun hikaye” dedim. “Ama anlatayım sana.”
İşte bugün size piyano eğitimini anlatacam. Neden bu kadar önemli, neden bu kadar değerli, neden herkes piyano öğrenmeli. Çok çok ilginç bi konu valla.
Müzik Ruhun Gıdası Mı? – Eski Soru
Bu sözü hepimiz biliyoruz değil mi? “Müzik ruhun gıdasıdır.”
Ama her müzik ruhun gıdası mı? Düşündün mü hiç bunu?
Konfüçyüs Ne Demiş? – MÖ 551-478
Konfüçyüs’e (MÖ 551-478) bakılırsa müzik insan doğasını uygun kılan bi unsurmuş. Çok çok önemli bi unsur.
Ne demiş? Tonların ahlaki bi etkisi varmış. Armoni ile yaratılan müzik iyi ruhları yönetirmiş.
İnsanları etkileyen kötü tonlar çarpık bi atmosfer yaratırmış. İyi tonlar iyi bi ruh halini etkiler ve yaratırmış.
Müziğin etkisi sadece bireysel değilmiş. Tüm toplumu etkiliyormuş, hükümetin yönetimini etkiliyormuş, tüm ülkeyi etkiliyormuş, ülke işlerini etkiliyormuş.
Müzik bozulursa hepsi bozulurmuş. Ciddi bi tespit.
Ben bunu okuduğumda çok çok etkilendim valla. “Müzik bu kadar önemli mi?” diye düşündüm. Ama haklı adam. Gerçekten önemli.
Pisagor Ne Demiş? – MÖ 580-500
Pisagor felsefesinde (MÖ 580-500) matematiğin ilkeleri olan sayılar aynı zamanda varoluşun ilkelerimiş.
Sayı varoluşsal bi doğaya sahipmiş. Sayılar tüm doğada ilk şeymiş. Sayılar uyum ve ilişki özelliklerine sahipmiş.
Evren uyum ve sayıymış.
Evren içinde hâkim olan düzen ve uyumdan dolayı “kozmos” (düzen, bütün dünya düzeni) olarak adlandırılırmış.
Hareket eden gök cisimleri düzenli aralıklarla ses çıkarırmış. Pisagor müzikte uyumun tamamen rakamlara dayandığını savunmuş.
Tellerin veya boruların uzunlukları ile onlardan çıkan perdeler arasında matematiksel bi ilişki bulunduğunu kanıtlamış. Çok akıllı adam.
Kürelerin Müziği – İnanılmaz Fikir
Bu buluş sayesinde dünyadan yıldızlara, güneşe ve aya olan uzaklığı uygulayarak evrenin ahenkli ve kulağa hoş gelen bi birlik oluşturduğu sonucuna varmış.
İnsan ruhu da bu kozmik hareket dönüşüne uyum sağlarmış.
Pythagoras bunu ruhun değişmez bi yasayı izleyerek çeşitli insan ve hayvan biçimlerine ebedi dönüşü olarak anladığı ruh göçü doktrininde anlatmış.
Böylece evren ve insan aynı ebedi yasaya göre aynı noktadan kavranırmış.
Müziğin Şifa Gücü
Pisagorcular müzikte uyumun etkilerini rakamlara bağlamışlar.
Uygun şekilde kullanılırsa müziğin sağlığa çok çok destek olacağı konusunda anlaşmışlar.
Buna göre bedeni temizlemenin aracı tıp bilimi olduğu gibi ruhu temizlemenin aracı da müzik sanatıymış.
Ben buna çok çok inanıyorum valla. Müzik şifa veriyo. Gerçekten veriyo. Kötü bi günüm olduğunda müzik dinliyorum, iyi oluyorum.
Öğrenme Arzusu – İnsan İhtiyacı
Öğrenme ve büyüme arzusu organik bi insan ihtiyacı. Doğuştan geliyo.
Peki müzik eğitiminde bu ihtiyacı karşılarken ne tür bi müzik eğitimi daha verimli?
Klasik Müzik – En Verimli Tür
Birçok sosyolojik ve ruhsal araştırmaya göre klasik müzik beyni en verimli çalıştıran ve ruh sağlığını destekleyen türmüş.
Neden klasik müzik? Anlatiyim.
Klasik müzik evrensel bi dildir. Klasik müzikte kullanılan sesler, gamlar ve enstrümanlar her yerde aynı. Dünyanın her yerinde aynı.
Her büyük klasik müzik bestecisinin uluslararası bi müzik eğitimi var ve bu eğitim sırasında bütün dünya müzikleriyle tanışmış, çalışmış ve yorumlamış.
Ayrıca her besteci kendi milletinin folklorunu eserlerinde kullanmakta ve böylece onları bütün dünyaya tanıtmakta.
Mozart Türk müziğini kullanmış. Beethoven İrlanda müziğini kullanmış. Bartók Türk halk müziğini araştırmış. Evrensel olmuşlar.
Klasik Müzik Eğitimi Profesyonel
Klasik müzik eğitimi profesyonel bi alan. Sistematik bi alan.
Öğretim süreci metodiktir. Neredeyse herkes alfabeyi ya da çarpım tablosunu öğrendiği gibi klasik müziğin temellerini ve icra tekniğini de herkes öğrenebilir.
Çok özel bi müzik yeteneği gerektirmez. Arzu, sıkı çalışma ve bi enstrüman yeterli.
Ben de böyle öğrendim valla. Özel bi yeteneğim yoktu. Sadece çok çok çalıştım. Her gün çalıştım. Yıllarca çalıştım.
Piyano – En Uygun Enstrüman
Temel müzik eğitimi için en uygun enstrüman piyanodur. Tartışmasız.
Neden peki? Neden piyano?
Tuş Sistemi – Belirli Sesler
Çünkü piyanonun tuş sistemi belirli sesleri tam olarak iletiyo. Net net iletiyo.
Örneğin kemanda ve diğer telli çalgılarda bu şekilde bi rahatlık yok. Kulaktaki sesleri aramak gerekiyo. Zor.
Sabit akortlu piyano sistemi olgunlaşmamış ya da gelişmemiş kulağa çok uygun. Belirli tuşlara bastığında kulak kaçınılmaz olarak bu sisteme hızla alışacak.
Müzik Kulağı Geliştirme
Müzik öğretmeni ile yapılan ilk görüşmelerde iyi bi müzik kulağı tespit edilemiyorsa bu müzikle uğraşmamak için bireysel çalışmalar yapılması gerektiğinin bi göstergesi.
Bu özel çalışmalardan bazıları günlük aile hayatında da uygulanabilir:
Çok çok şarkı söylemek. Farklı müzik türlerini dinlemek. Dans etmek. Değişik dilleri ayırt edebilmek. Farklı enstrümanları dinlemek ve ayırt edebilmek.
Ben çocukken babam çok müzik dinletirdi. Her türden. Klasik, caz, rock, halk müziği… Hepsi. Kulağım böyle gelişti.
Piyano Eğitimi – Kapsamlı Eğitim
Piyano eğitimi çok çok kapsamlı bi eğitim. Çok geniş.
İki El Koordinasyonu – Zeka Gelişimi
Aynı anda iki eli değişik şekillerde kullanmak koordinasyonu ve zekayı geliştirir. İnanılmaz geliştirir.
Sol el başka bi şey yapıyo, sağ el başka bi şey yapıyo. İki eli aynı anda kontrol ediyosun. Beyin çok çok çalışıyo.
Ben ilk piyano çalmaya başladığımda çok zorlanmıştım. İki elim birbirine karışıyodu. “Bu nasıl olacak ya?” diyodum.
Ama zamanla alıştım. Şimdi düşünmeden yapıyorum. Otomatik oluyo.
Geniş Perde Aralığı
Piyanonun perdesi diğer enstrümanlara göre çok çok daha geniş.
Örneğin flütün akordu 3 oktav (36 ses). Kemanın 3.5 oktav (42 ses).
Piyanonun akordu 7.5 oktava eşit 88 ses. 88 ses!
Tüm bu notaları ezberlemek ve ayırt etmek beyin için bi egzersiz. Çok güçlü bi egzersiz.
Yardımcı Piyano Dersi
Dünyanın herhangi bi müzik okulunda, Türkiye dahil profesyonel müzik eğitimi veren bütün kurumlarda piyano dışında herhangi bi enstrümanda yardımcı piyano dersi veriliyo.
Yani keman öğreniyosan yardımcı piyano dersi alıyosun. Flüt öğreniyosan yardımcı piyano dersi alıyosun.
Neden? Çünkü piyano müziğin temeli. Piyano bilmeden müzisyen olamazsın.
Ben gitarla başladım müziğe. Ama sonra piyano öğrendim. Piyano öğrendikten sonra her şey değişti. Müziği daha iyi anladım.
Türkiye’de Piyano Festivalleri – Büyüyen İlgi
Son yıllarda bazı Güzel Sanatlar liseleri ve üniversitelerin müzik bölümleri her yıl ulusal piyano günleri düzenliyo.
Hangi okullar? Anlatiyim:
- İstanbul Pera Güzel Sanatlar Lisesi
- Antalya Anadolu Güzel Sanatlar Lisesi
- Atatürk Üniversitesi Eğitim Fakültesi Müzik Bölümü (Erzurum)
Kuyruklu Piyano Festivalleri
Bu piyano günleri giderek giderek kuyruklu piyano festivallerine dönüştü. Büyük etkinlikler.
Bu festivallere Türkiye’nin her yerinden katılım sağlanıyo:
Şanlıurfa’dan geliyolar. Edirne’den geliyolar. Trabzon’dan geliyolar. Erzurum’dan geliyolar.
Geleneksel piyano repertuarının en basit parçalarından en virtüöz parçalara kadar eserler icra ediliyo.
250 Kişi Katıldı – 5 Gün Sürdü
Pera Güzel Sanatlar Lisesi’ndeki şenliğe bu yıl 250 kişi katılmış.
Konserler beş gün sürmüş. Beş gün boyunca piyano çalınmış.
Bu da Türkiye’de piyanoya olan ilginin hızla yayıldığını gösteriyo. Çok çok güzel bi gelişme.
Ben de bu festivallerden birinde çalmıştım 2018’de. Çok heyecanlıydım. 200 kişinin önünde çaldım. Unutamam o günü.
Elektronik Piyano – Uygun Fiyat
Akustik piyanoların yanı sıra piyasadaki uygun fiyatlı elektronik cihazlarla “piyano pahalı bi enstrümandır” şeklindeki eski fikir ortadan kalktı.
Fiyatlar Düştü
Elektronik piyanolar günümüzde çok ucuz olmasa da son yıllarda markaların artması sebebiyle fiyatları çok çok düşmüş.
Eskiden elektronik piyano 50.000 liraydı. Şimdi 15.000-20.000 liraya iyi bi elektronik piyano alabiliyosun.
Yamaha var, Roland var, Casio var, Korg var… Çok fazla marka var. Rekabet arttı, fiyatlar düştü.
Avantajları Çok
Elektronik piyanolar akortsuzdur. Hafiftir. Taşıması kolaydır.
Ek olarak bu tür piyanolar genellikle bi metronom içerir, kayıt özelliği var, diğer enstrüman sesleri var, farklı ritimler var.
Birçok öğrenci için bu ilginç bi unsur ve deney için fırsatlar sağlıyo.
Örneğin bazı barok eserler orijinalinde olduğu gibi klavsen ya da org tınısı ile çalınabilir. Çok güzel oluyo.
Ayrıca verilen ritimle uyumlu çalma çabası öğrencinin zor ritim becerilerini geliştirmesine yardımcı olabilir.
Ben elektronik piyano kullanıyorum stüdyoda. Yamaha P-125. Çok memnunum. Akustik kadar iyi değil ama çok pratik.
Piyanonun Tarihi – Çok Eski
Piyanonun kökleri Antik Çağ’a ve hatta daha da eskilere kadar uzanır. Çok eski.
Mevcut biçimi 17-18. yüzyıllarda Avrupa devletlerinde oluşmaya başlamış.
Ancak çağdaş piyanolar o zamanın klavye türlerinden (klavsen, klavikord, erken dönem piyano türleri) çok çok daha gelişmiş ve tatmin edici.
Akustik vs Elektronik
Evde kaliteli bi akustik piyanonuz varsa bu ideal. En iyisi bu.
Ancak başlangıç veya amatör piyano eğitimi için elektronik piyanolar kullanılabilir. Sorun değil.
Dijital piyanolar akortsuzdur, hafiftir ve taşıması kolaydır. Pratik.
Solo Çalışmalar İçin Akustik
Akustik enstrümanlar en mükemmel ses hassasiyetini ve teknik ayarları sunduğu için solo, ciddi ve profesyonel odaklı piyano çalışmaları her zaman akustik piyanoda yapılmalıdır.
Eğer gerçekten ciddi piyano eğitimi alacaksan akustik piyano almalısın. Mecbur.
Ama başlangıç için elektronik yeterli. Ben de elektronikle başladım. Sonra akustiğe geçtim.
Benim Piyano Serüvenim – Nasıl Başladı?
Bi anımı anlatayım size. İlk piyano deneyimim.
2012’ydi. Üniversite 2’deydim. Müzik dükkanına gittim. Elektronik piyano bakıyodum.
Satıcı geldi. “Çalabiliyo musun?” dedi.
“Hayır” dedim. “Öğrenmek istiyorum.”
“Otur bi çal bakalım” dedi.
Oturdum. Tuşlara dokundum. Ses çıktı. Çok güzel geldi.
“Alıyorum” dedim. O gün aldım ilk piyanomi. Casio CDP-120’ydi. 2.500 liraydı o zaman.
Eve getirdim. Her gün çalıştım. YouTube’dan tutorial izledim. Her gün her gün çalıştım.
Şimdi 12 yıl oldu. Hala çalıyorum. Hala öğreniyorum. Bitmiyo bu iş. Sonu yok.
Gelecek – Piyano Her Zaman Var Olacak
Piyano gelecekte de var olacak. Kesin var olacak.
Yapay zeka gelecek belki. Ama piyano kalacak. İnsanlar hep piyano çalacak.
Çünkü piyano sadece enstrüman değil. Piyano müziğin kalbi. Müziğin ruhu.
Sonuç – Piyano Öğren
Müzik ruhun gıdası. Konfüçyüs’e göre müzik insan doğasını uygun kılan bi unsur ve tonların ahlaki bi etkisi var. Armoni ile yaratılan müzik iyi ruhları yönetir, kötü tonlar çarpık atmosfer yaratır. Müziğin etkisi sadece bireysel değil, tüm toplumu, hükümeti, ülkeyi etkiler.
Pisagor felsefesinde sayılar varoluşun ilkeleridir ve evren uyum ve sayıdır. Pisagor müzikte uyumun tamamen rakamlara dayandığını savunmuş ve tellerin uzunlukları ile perdeler arasında matematiksel ilişki bulunduğunu kanıtlamış. Evren ahenkli bi birlik oluşturur ve insan ruhu bu kozmik harekete uyum sağlar. Pisagorcular müziğin sağlığa destek olduğu konusunda anlaşmışlar – bedeni temizlemenin aracı tıp, ruhu temizlemenin aracı müzik sanatıdır.
Öğrenme arzusu organik bi insan ihtiyacı. Birçok araştırmaya göre klasik müzik beyni en verimli çalıştıran ve ruh sağlığını destekleyen tür. Klasik müzik evrensel bi dildir ve her büyük besteci kendi milletinin folklorunu eserlerinde kullanarak bütün dünyaya tanıtmıştır. Klasik müzik eğitimi profesyonel bi alandır ve herkes öğrenebilir.
Temel müzik eğitimi için en uygun enstrüman piyanodur çünkü tuş sistemi belirli sesleri tam olarak iletir. Sabit akortlu piyano sistemi gelişmemiş kulağa çok uygundur. Piyano eğitimi çok kapsamlıdır – aynı anda iki eli farklı şekillerde kullanmak koordinasyonu ve zekayı geliştirir. Piyanonun perdesi 7.5 oktava eşit 88 sestir. Dünyanın her müzik okulunda piyano dışında herhangi bi enstrümanda yardımcı piyano dersi verilir.
Son yıllarda Türkiye’de Pera Güzel Sanatlar Lisesi, Antalya Anadolu Güzel Sanatlar Lisesi ve Atatürk Üniversitesi gibi kurumlar her yıl ulusal piyano günleri düzenliyor. Bu etkinlikler kuyruklu piyano festivallerine dönüştü ve Türkiye’nin her yerinden katılım sağlanıyor. Pera’daki şenliğe bu yıl 250 kişi katıldı ve konserler beş gün sürdü.
Elektronik piyanolarla “piyano pahalı” fikri ortadan kalktı. Markaların artmasıyla fiyatlar çok düştü. Elektronik piyanolar akortsuz, hafif ve taşıması kolay. Metronom, kayıt, farklı enstrüman sesleri içerir. Başlangıç için elektronik yeterli ama solo ve profesyonel çalışmalar için akustik piyano şart.
Piyanonun kökleri Antik Çağ’a uzanır ve mevcut biçimi 17-18. yüzyıllarda oluşmaya başlamış.
Sen piyano çalıyor musun? Hiç denedin mi? Öğrenmek ister misin? Yorum yap, tartışalım bakalım.
Kaynaklar:
- Konfüçyüs müzik felsefesi
- Pisagor müzik teorisi ve matematiği
- Klasik müzik eğitimi araştırmaları
- Türkiye piyano festivalleri kayıtları
Şaban Can Kurt
www.sabancankurt.com